NL EN
DE FR

Thematentoonstelling

Bomen zijn als mensen

7 oktober 2018 tot en met 24 maart 2019

Zondag 7 oktober 2018 tot en met zondag 24 maart 2019

 

Openingswoord

De tentoonstelling ‘Bomen zijn als mensen’ is samengesteld met werken uit de collectie van Het Depot. U zult als u vaker bij Het Depot komt een aantal beelden herkennen. De tentoonstelling bevat nieuw werk van een kunstenaar die al wel in Het Depot vertegenwoordigd is (Andreas Hetfeld), als ook werken van Floris Brasser, nieuw in onze club van beeldhouwers, en met maar liefst 16 beelden vertegenwoordigd. 

 

De grote lijn van de tentoonstelling ‘Bomen zijn als mensen’ is dat in de meeste houten beelden de boom nog te herkennen is: nerven, noesten en stronken zijn onderdeel van die beelden. Wanneer u de buitenbeelden bekijkt ziet u dat de bomen vrijwel nog helemaal boom zijn. 

 

U ziet in de tentoonstelling bomen waar wat aan toegevoegd is, zoals de boom van Jeroen Meijs. U ziet bomen waaruit een tors gemaakt is en waarbij de originele belijning van de nerven als het ware een toegift geeft op de uitgehakte en gestileerde vorm, bijvoorbeeld de figuren van Jan Van Aldenhoven, Jan Pater en Giancarlo Tramontin. U ziet in de beelden van Andre Vranken en Lia van Vught gereconstrueerde bomen; stukken stam die op elkaar gezet niet alleen een tors, maar ook weer een boom worden. U ziet beelden om u heen waarbij de natuurlijke kleur van hout niet alleen het beeld maar ook onze blik verzacht. Maar u ziet ook bomen die zich, hard als ze zijn, alleen lieten bewerken als waren het brokken marmer – en dan heb ik het over de beelden van Matthieu Nab. U ziet de bomen van Andreas Hetfeld, bomen die nog geheel boom zijn maar waar vormen zijn uitgehakt. U ziet bomen waar gestaltes uit tevoorschijn komen. U ziet bomen waar gestaltes in verdwijnen, waar mythologische figuren als vanzelf zich openbaren en bomen waar helemaal niets aan gedaan is, bomen die, omdat ze nu eenmaal in de vorm gegroeid zijn die de verbeelding van de kunstenaar laat spreken, eigenlijk als beelden al af zijn. 

 

Die laatste categorie beelden, de beelden waar eigenlijk heel weinig aan gedaan lijkt (en dan heb ik het met name over een aantal beelden van Floris Brasser), daarvan zou je kunnen denken dat ze het in een arboretum knap moeilijk hebben. Immers als er een boom tussen de bomen gezet wordt, wat is dan het verschil tussen beiden?

 

Maar het is natuurlijk de kunstenaar die ons laat kijken, die zelf iets ziet en daarna ons mee laat kijken. En we doen geen enkele boom in het prachtige arboretum te kort als we net iets aandachtiger naar een getordeerde stam kijken van een beeld dat stevig verankerd op een betonplaat staat, met een bordje ervoor met de naam van de maker erop. 

 

Of maakt deze tentoonstelling dat we juist, nu we in zo’n boomrijke omgeving beelden van hout plaatsen, de levende bomen anders gaan bekijken. Kijkt u eens naar die boom net achter dat beeld, ziet u daar ook niet een prachtige tors in. Kijkt u eens naar de belijning van die zijtak, kijkt u eens… 

 

Misschien ziet u straks een bos als een beeldentuin. Hopelijk gaat u dat doen, dan is uw verbeeldingskracht geprikkeld door de kunst die u om u heen ziet.

 

Of bomen werkelijk als mensen zijn, zoals de titel van de tentoonstelling luidt, valt nog te bezien.

 

Als kind, nog niet bijgestuurd in ons kijken, nog niet zo keurig gesnoeid dat we niet meer opvallen in het landschap van het leven, een tijd waarin we nog net niet, als in een mensenkwekerij, keurig in het gelid staan; als kind kun je de bomen in de tuin 's avonds in angstaanjagende monsters zien veranderen, de zwaaiende takken als aanvallende, boze geesten, of de vallende bladeren als zwermen vogels die neerstrijken op het gras, je hoort het schuren van de ene stam langs de andere als conversaties die uit een ander leven lijken te komen, een leven waarin een andere taal gesproken wordt.

 

Er komt een leeftijd waarop je nog te klein bent om een zakmes te hebben, waarop je met een gevonden spijker je naam in een boombast kerft. Waarin je jezelf als het ware verbindt met de boom, de boom waar je mee mee zult groeien.

 

En iedereen kent de leeftijd waarop je eigenlijk nog niet in een boom mocht klimmen maar met je vader of moeder erbij toch te hoog klom waarna je voorzichtig, als een opgejaagde kat naar beneden gepraat moest worden.

 

En kent u ook nog de tijd waarop de vruchten van de bomen uit het bos, enorme schatten waren? Glanzende kastanjes, scherpe beukenootjes, inktballen uit de eikenbomen, dennenappels, en op hele geheime plekken de tamme tukkels.

 

Met onze veranderende leeftijd lijken we ook steeds iets te verliezen van de verbeeldingskracht die het leven zoveel gevaarlijker, mooier, grappiger en rijker maakt. De toenemende jaarringen van de boom worden dan soms de wegtrekkende kringen in een vijver. 

 

Dat kunst ons in ons leven, zo een sterke wortel en zo’n stevige aarding kan geven had ik als kind niet kunnen voorzien. 

Want wat is het mooi om jaarring na jaarring je blik te verwijden door naar kunst te kijken en met de figuren die je ooit in de bast kerfde, mee te groeien. Mijn ontzag voor bomen is er niet minder op geworden, en mijn ontzag voor kunst en mijn respect voor de kunstenaar ook zoals ze hier weer vertegenwoordigd zijn is gegroeid.

 

Ik vermoed dat alle kunstenaars hier hun eigen persoonlijke relatie met bomen hebben, al is het alleen maar omdat de bomen waar ze hun beelden van gemaakt hebben uit hun eigen tuin of uit hun eigen bos komen. Met titels als ‘Mein Freund der Baum’ kan dat ook bijna niet anders. Bomen en hout zijn het materiaal, maar bomen dwingen, zo is in de tentoonstelling te zien, ook gewoon omdat ze boom zijn het respect bij de kunstenaars af, gewoon omdat ze gegroeid zijn zoals ze gegroeid zijn.

 

En als we het over groeien en ontwikkelen hebben, dan zien we onszelf toch nog in een boom terug, dan zijn de mensen, al is het maar even, als bomen en zijn ook de bomen als mensen.

 

Ik wens u veel plezier op deze tentoonstelling, zowel binnen als buiten. 

 

Johan Luijmes,

Artistiek leider van Het Depot

Stichting Utopa actualiseert en stimuleert creatieve talenten van mensen
Lees verder Stichting Utopa