NL EN
DE FR

Thematentoonstelling

Tegenbeeld

7 april tot en met 22 september 2019

Zondag 7 april tot en met zondag 22 september 2019

 

De thematentoonstelling Tegenbeeld draait om even- en tegenbeeld, om anders kijken dan we gewend zijn. De tentoonstelling bestaat uit dertig beeldenparen waarbij de paren worden gevormd door beelden die een gelijkenis met elkaar hebben. Een gelijkenis in materiaal, houding, huid, beweging of inhoud.

 

In het kader van de tentoonstelling Tegenbeeld is ook het Depot Tegenbeeldspel ontwikkeld. Hierover vindt u meer informatie in Fragment nummer 16 (zie Publicaties). Het spel is te koop in de winkel van Beeldengalerij Het Depot.

 

 

Openingstoespraak Johan Luijmes, artistiek leider Het Depot

 

Toen ik in de supermarkt nog even iets wilde kopen, stond ik bij het schap van de tijdschriften en een andere klant kwam nét iets te dicht bij me staan om te lezen in een stripboek. Ik had het gevoel dat hij in mijn ruimte stond. U kent dat vast wel dat iemand net iets te dicht bij je staat waardoor er een denkbeeldige grens wordt overschreden. Blijkbaar heeft iedereen een eigen cirkel om zich heen die men het liefst gesloten houdt. Toen ik daarbij stilstond besefte ik dat ik mijn eigen cirkeltje wel graag laat doorbreken door mijn geliefden. Of het nu een kat of een kind is, heel graag laat ik toe dat mijn ruimte wordt geopend.

 

U begrijpt al welke kant ik opga. In de tentoonstelling Tegenbeeld doorbreken we steeds de denkbeeldige cirkel om de ruimte waarin een beeld zich bevindt. Daardoor gaan steeds twee beelden een relatie met elkaar aan. Ze staan daarom bewust heel dicht bij elkaar.

 

Hoe die beelden dat vinden, kunnen we ze niet vragen. Feit is wel dat er steeds twee en in een enkel geval drie beelden een relatie met elkaar aan gaan, die we van tevoren niet hadden kunnen voorzien. Of de betreffende beeldhouwer daar blij mee is, dat kunnen we haar of hem wél vragen.

Want bijna alle beeldhouwers waarvan we werk in onze collectie hebben zijn in Tegenbeeld vertegenwoordigd. Bijna alle, omdat een enkeling onder onze aandacht is gekomen toen de tentoonstelling al klaar was.

 

Hopelijk kunnen zij zich vinden in de tijdelijk relaties die hun kinderen, want beelden zijn voor veel kunstenaars net kinderen, aangaan met anderen. Misschien kijken ze, als bezorgde ouders, wat onwennig naar die relaties die zich hier in Het Depot ontwikkelen. Maar hopelijk vertrouwen ze er op dat hun beelden op eigen benen kunnen staan.

 

Maar wat gebeurt er nu precies als we twee beelden bij elkaar plaatsen, in elkaars ruimte?

Kijkt u straks eens hoe mooi ‘Verloren in verlangen’ van Eppe de Haan neigt naar de ‘Kleine boomtors’ van Andreas Hetfeld. Hoe ‘Colonne Duo’van Benoit Luyckx wel uitgezaagd lijkt uit ‘Figura in Torsione’ van Michele Benedetto.

 

Een beetje onwennig nog staan de beeldenparen sinds een week bij elkaar en langzaam lijken ze iets te herkennen in hun tegenbeeld. Hun overeenkomsten worden des te opvallender en hun verschillen vallen weg. Kijkt u eens hoe twee beelden ineens bijna hetzelfde lijken omdat ze eenzelfde behandeling van huid hebben, eenzelfde pose, eenzelfde materiaal, eenzelfde vloeiende lijn in de aanzet van een arm of van een been. En andere beelden lijken weer samen één beeld te gaan vormen met inderdaad een binnenruimte die gezusterlijk of gebroederlijk wordt gedeeld.

 

Het lijkt ook wel of sommige beelden elkaar spiegelen zoals je soms ziet gebeuren bij twee mensen die tegenover elkaar zitten en elkaars beweging onbewust overnemen. De een zet zijn handen achter zijn hoofd en de ander doet het na, de een zet zijn hand onder zijn kin en wordt gespiegeld door de ander.

 

Misschien hebt u hetzelfde als ik dat, wanneer u een regelmatige bezoeker van Het Depot bent, u verschillende beelden door elkaar gaat halen. Dat beeld met dat rafelige brons dat stond toch op de tweede verdieping, de liggende tors in de kelder en het beeld in drieën bij de ingang? Het is als bij een memory spel, je hebt een beeld voor ogen waarvan je denkt dat je het kunt plaatsen maar het blijkt soms toch heel anders te zijn.

 

Misschien kijkt u juist wel veel aandachtiger naar een beeld als dat bij een ander beeld met een gelijkenis staat. De twee beelden met de handen worden ineens de beelden met handen die bij elk van de twee beelden op hun eigen specifieke manier in elkaar grijpen. En misschien kijkt u wel meer naar hóe ‘De Stap’ van Els Kingma wordt gezet in plaats van dát ‘De Stap’ wordt gezet in tegenwoordigheid van ‘Steps’ van Andre Vranken.

 

Zo kan ik natuurlijk nog wel even doorgaan. Tegenbeeld is gebaseerd op gelijkenissen tussen beelden. Maar de oppervlakkige gelijkenissen dwingen ons, als de beelden bij elkaar staan, juist de verschillen te onderscheiden. En daarmee hopen we ook de beeldhouwers recht te doen.

 

Natuurlijk hadden we hele andere criteria voor de paarvorming kunnen bedenken, het ontstaansjaar, de academie waar de kunstenaar zijn opleiding heeft genoten, de generatie van de kunstenaar, het materiaal, etcetera. Maar eigenlijk is dat niet het belangrijkste, het gaat er ons in Het Depot uiteindelijk om, om al die mooie beelden telkens weer in andere opstellingen onder uw aandacht te brengen. 

 

Een tentoonstelling is wat dat betreft net het tafereel van een balzaal waar net voordat de muziek de dansparen en de dans wisselen, een foto wordt gemaakt. Een foto van een letterlijk versteend moment. En welke dans er werd gedanst, daar kunt u zich het hoofd over breken. Is het een statige barokdans, een uitgelaten jive of een erotiserende tango…. kijkt u zelf.

 

Nog even terug naar die supermarkt waarin iemand in mijn denkbeeldige ruimte stond. Hij stond wel zo dichtbij dat ik kon zien dat hij stond te kijken in een stripblad waar op de laatste bladzijde de rubriek ‘zoek de verschillen’ stond. Dat gegeven leek me wel heel toepasselijk. Heeft dat beeld op het ene plaatje nou ook handen of zijn er andere verschillen?

 

En om in supermarktarmen te blijven: met Tegenbeeld krijgt u met al die paren er twee voor de prijs van één, en is het twee halen en één betalen.

 

Net voordat u weer verandert van plaats, naast iemand anders terecht komt en misschien een toevallig tegenbeeld vormt met een andere bezoeker van deze tentoonstelling wens ik u veel kijkplezier.

 

Johan Luijmes

Artistiek leider Beeldengalerij Het Depot

Stichting Utopa actualiseert en stimuleert creatieve talenten van mensen
Lees verder Stichting Utopa